Op slot
De strategie ligt er, maar niemand durft. Wetgeving voelt als afrekening en elk project wacht op nog een toets.
Voor bestuurders in zorg, overheid en onderwijs
Je bestuurt een organogram.
Je organisatie draait op verbindingen.
Op papier is alles netjes. In het echt hangt je dienstverlening aan leveranciers, ketenpartners en een Excel waar niemand eigenaar van is. Wij maken die verbindingen zichtbaar en bestuurbaar.
verbinding met eigenaarverbinding zonder eigenaar
de Excel van Joke●
de WhatsApp-groep van het wijkteam●
het koppelingetje uit 2014●
de leverancier die alles weet●
het contract dat volgend jaar afloopt●
de collega die met pensioen gaat●
●
●
●
●
●
●
Interoperabiliteit begint niet bij IV.
Het begint in de bestuurskamer.
Wie verbonden is, kan bewegen. Wie kan bewegen, staat sterk. Dat is geen IT-vraag, maar een manier van besturen.
Van verbonden naar lerend
Vier eigenschappen, en één gewoonte die ze vasthoudt.
- 01 →
Verbonden
Besturing, afspraken, processen, gegevens en techniek verstaan elkaar.
- 02 →
Wendbaar
Wisselen van leverancier of partner zonder alles te verbouwen.
- 03 →
Weerbaar
Een storing blijft een incident en wordt geen crisis.
- 04 →
Voorspelbaar
Inwoners kunnen erop rekenen. Daar doen we het voor.
- 05 ↺ terug naar 01
Lerend
Wat werkt, wordt de nieuwe basis. Wat niet werkt, wordt de volgende verbetering. En dan opnieuw.
Waarom nu
Wie zijn verbindingen niet kent, kan niet verhuizen.
De overheid kiest voor digitale autonomie. Dat wordt de grootste verhuizing in jaren, en die begint bij weten wat aan wat hangt.
67%
van 16.500 domeinen van overheden, zorginstellingen, scholen en vitale bedrijven is gekoppeld aan minstens één Amerikaanse clouddienst.
2027
starten de eerste migraties naar de nieuwe soevereine overheidscloud. Pilots volgen eind 2026.
Over de muren heen
Het kabinet wil teams over organisatie- en domeingrenzen heen, en noemt datadeling een voorwaarde voor goede dienstverlening.
De rekensom
Hoeveel collega's werken eigenlijk voor de administratie?
Zorgprofessionals besteden gemiddeld 34% van hun tijd aan administratie en vinden 23% acceptabel. Dat verschil is geen IT-probleem. Het zijn verbindingen die niet werken. Reken het uit voor je eigen organisatie.
Startwaarden: Berenschot, enquête administratieve tijdsbesteding langdurige zorg 2025 (1.952 respondenten). Vervang ze door je eigen cijfers.
Het verschil komt overeen met
88 fte
aan collega's die de hele week niets anders doen dan het gat tussen systemen, afdelingen en partners dichten.
Dat is 11% van de tijd van 800 fte. Tijd die niet bij inwoners, cliënten of leerlingen terechtkomt.
Bewust bewegen
Wie elk risico wil uitsluiten, zit op slot.
Wij werken continu risicogeaccepteerd. Niet roekeloos, maar bewust: met een richting, een strategie en vastgelegde keuzes. En we gebruiken wetgeving als kompas, niet als afrekening.
Bewust bewegen
Risico's benoemen, bewust accepteren en vastleggen. Met een strategie die zegt waarom, en een eigenaar die bijstuurt.
In de wachtkamer
We wachten op de landelijke lijn, op de leverancier, op het volgende jaarplan. Ondertussen beweegt de wereld wel.
Op drift
Snel en veel, maar zonder koers. Iedereen beweegt, niemand weet waarheen of wie het risico draagt.
Kaders als kompas, niet als afrekening
Elke sector heeft eigen kaders. Wij lezen ze als richting: waar moet je heen, en wat mag je bewust accepteren onderweg?
Een selectie, geen volledige lijst
- Interoperable Europe ActSinds 2024. Interoperabiliteit als bestuurlijke opgave, op vier lagen.
- AVGPrivacy als ontwerpeis, niet als rem.
- CyberbeveiligingswetSinds 15 augustus 2026. Bestuurders zijn zelf aanspreekbaar.
- Wet weerbaarheid kritieke entiteitenContinuïteit van vitale diensten, ook in de keten.
- EU AI ActAI inzetten met oog voor risico en mens.
- Data ActGrip op je gegevens en op overstappen tussen clouddiensten.
- ArchiefwetInformatie die blijft kloppen, ook over tien jaar.
In 1998 had Groningen ernstige wateroverlast. Het antwoord was geen nog hogere dijk. Aan de rand van de stad kreeg het water ongeveer 2.500 hectare ruimte om bewust te mógen komen. Waterschap, natuurorganisaties, provincies, gemeenten en boeren deden het samen.
Het was goedkoper dan alle dijken verhogen, de stad houdt sindsdien droge voeten en de natuur kwam terug, tot de zeearend en de otter aan toe.
Zo kijken wij naar risico: niet uitsluiten, maar een plek geven.
2.500hectare ruimte voor water
12,7miljoen m³ berging na de uitbreiding, was 7,5
5+partijen, één gebied, één doel
En de otter kwam terugBronnen: Klimaatadaptatie Nederland · Waterschap Noorderzijlvest
Een gedachte om mee te nemen
Wie bestuurt als een hark, harkt achter de feiten aan.
Wonen is zorg. Energie is ruimte. Jeugd is onderwijs. Vraagstukken houden zich niet aan portefeuilles, en al helemaal niet aan de tanden van je organogram.
Houd de verantwoording per portefeuille. Leg de besturing op de verbindingen.
binnenkort het essay: Na de hark
Nieuw · AI als collega
Neem AI aan. Niet in gebruik.
Geef je digitale collega een functieprofiel, een leidinggevende en een beoordeling. Dan wordt AI geen project, maar capaciteit. En wordt één persoon twee fte.
Aanbod
Zien. Sturen. Verbinden. Leren.
Tien manieren om aan de slag te gaan. Elk investeert tegelijk in besturing, digivaardigheid en informatisering.
Zien
Weten waar je dienstverlening werkelijk aan hangt.
Het Echte OrganogramDe Verhuistoets Bekijk Zien → SturenBesturen op verbindingen in plaats van op systemen.
De VerbindingsofficierHet BestuursritmeDe Toezichtstafel Bekijk Sturen → VerbindenSamenwerken over organisatiegrenzen heen.
Eén keer vertellenDe Ketentafel Bekijk Verbinden → LerenDigivaardigheid van bestuurskamer tot werkvloer.
De Omgekeerde StageVerbindingsvaardigDe Digitale Collega Bekijk Leren →Werk dat we deden
Van regio tot huisartsenpraktijk.
Geanonimiseerd, want vertrouwen is onderdeel van het werk.
Een regio die informatie leerde delen
Vraag: zorgorganisaties in Noord-Nederland wilden informatie uitwisselen, maar niemand was eigenaar van de samenwerking zelf.
Aanpak: samen met drie medisch informatiemanagers een regionaal samenwerkingsverband voor informatie-uitwisseling opgezet, met governance en afspraken die van iedereen waren.
Van IV-afdeling naar strategische regie
Vraag: een zorgorganisatie werkte nog vanuit een uitvoerend IT-model, terwijl de behoefte aan regie op informatie groeide.
Aanpak: functies, rollen, governance en samenwerking opnieuw ontworpen in een functiehuis voor informatievoorziening, zodat IV één strategisch geheel werd.
Minder dubbel werk, dichter bij de mens
Vraag: een gemeente en een huisartsenpraktijk liepen vast in losse processen en handwerk.
Aanpak: bij de gemeente de uitgaande post gedigitaliseerd, bij de praktijk processen vereenvoudigd en informatievoorziening en werkafspraken op orde gebracht.
Verder: DPIA's, AI-adoptie, en de rol van functionaris gegevensbescherming voor meerdere organisaties.
Wat we het vaakst terughoren
Daadkrachtig, en met de mensen.
Verandering die je niet alleen in het plan ziet, maar ook op de werkvloer voelt.
- Mensen gaan zelf trekkenTeams worden enthousiast en pakken de verandering zelf op, in plaats van hem te ondergaan.
- Met humor, en meer dan beloofdSerieus werk hoeft niet zwaar te voelen. En wat we toezeggen, maken we waar, vaak met iets extra's.
- Merkbaar op de werkvloerHet resultaat zie je terug in het dagelijks werk: minder gedoe, meer ruimte voor waar het om gaat.
- En strategisch beweegt er ietsMedewerkers zien dat ook de besturing verandert, waardoor ze hun werk beter kunnen doen.
Samengevat uit wat opdrachtgevers en teams ons teruggeven.
“Onze publieke dienstverlening is een groot goed. Juist daarom moet het anders.”
Mirthe van Dort · oprichter Digitalenthe
Welk organogram bestuur jij?
Eén uur, één doel: samen de eerste vijf verbindingen tekenen waar jouw dienstverlening aan hangt. Je gaat naar huis met een schets, ook als we daarna niet samenwerken.
info@digitalenthe.nl · 06 42 72 72 19